Алматы қаласының Алмалы ауданындағы тұрмыстық және ауыз судың сапасы мен қауіпсіздігін кешенді бағалау
DOI:
https://doi.org/10.32523/4ap9mf35Кілт сөздер:
тұрмыстық-ауыз су, судың сапасы, санитарлық-гигиеналық көрсеткіштер, тотығуы, судың кермектілігі, ауыр металдар, микробиологиялық қауіпсіздікАңдатпа
Бұл зерттеу Алматы қаласының Алмалы ауданының үй шаруашылықтарындағы және орталықтандырылған сумен жабдықтау жүйесіндегі ауыз су сапасын кешенді бағалаудың нәтижелерін ұсынады. Негізгі мақсат органолептикалық, физика-химиялық, токсикологиялық және микробиологиялық параметрлерді бірыңғай аналитикалық шеңберде біріктіру арқылы ауыз судың қауіпсіздігі мен сапасын кешенді көппараметрлі бағалауды жүргізу болды. Органолептикалық сипаттамалары қолданыстағы санитарлық стандарттарға сәйкес анықталды. Жалпы минералдануы, қаттылығы, хлорид, нитрат және нитрит мөлшері, сілтілігі, рН және перманганаттың тотығу қабілеті сияқты физикалық-химиялық параметрлер гравиметриялық, титриметриялық және комплексометриялық әдістерді қолдану арқылы талданды. Токсикологиялық параметрлер қышқыл минералданғаннан кейін атомдық абсорбциялық спектрометрия арқылы анықталды. Микробиологиялық қауіпсіздік жалпы тіршілік ету санын және индикаторлық организмдердің (Escherichia coli, жалпы колиформ бактериялары және Pseudomonas aeruginosa) болуын анықтау арқылы бағаланды. Нәтижелер көптеген параметрлер белгіленген санитарлық-гигиеналық стандарттарға сәйкес келетінін көрсетті. Хлоридтердің (29,35–35,75 мг/л), нитраттардың (5,0–5,7 мг/л) және нитриттердің (2,7–3,0 мг/л) концентрациясы рұқсат етілген ең жоғары деңгейден айтарлықтай төмен болды. Ауыр металдардың концентрациясы белгіленген стандарттар шегінде болды. Судың тотығу қабілеті 3,2-ден 5,2 мг O2 /л-ге дейін болды, бұл тотығатын органикалық заттардың төмен құрамын көрсетеді. Хромның жоғары концентрациясы (0,8 мг/л) анықталды, бұл рұқсат етілген мәндерден сәл асып түсті және мерзімді бақылауды қажет етеді.
Жалпы алғанда, кешенді бағалау Алмалы ауданындағы ауыз судың қанағаттанарлық физика-химиялық және микробиологиялық сапасымен сипатталатынын және қосымша өңдеусіз тұрмыстық және ауыз суға жарамды екенін растайды.
Downloads
Әдебиеттер тізімі
1. Azat, S., Kabdrakhmanova, S., Kabdrakhmanova, A., Abdiev, K., Aryp, K., Kuldeev, E., Khalkhabay, B., Sultakhan, Sh., & Rush, A. (2023). Quality indicators of drinking water of the Maisky district of the Pavlodar region of the Republic of Kazakhstan (Kachestvennye pokazateli pit'evoj vody Majskogo rajona Pavlodarskoj oblasti Respubliki Kazahstan in Russian). Bulletin of the NNC RK, 2, 25-32. https://doi.org/10.52676/1729-7885-2023-2-25-32 DOI: https://doi.org/10.52676/1729-7885-2023-2-25-32
2. Bologan, V., Scurtu, R., Curteanu, M., Ciobanu, V., Trafail, S., & Ciobanu, E. (2025). Evaluation of the chemical composition of drinking water from different sources. French-Ukrainian Journal of Chemistry, 13(2), 58-74. https://doi.org/10.17721/fujcV13I2P58-74 DOI: https://doi.org/10.17721/fujcV13I2P58-74
3. Clark, R. M., & Sivaganesan, M. (2002). Predicting chlorine residuals in drinking water: Second order model. Journal of water resources planning and management, 128(2), 152-161. https://doi.org/10.1061/(ASCE)0733-9496(2002)128:2(152) DOI: https://doi.org/10.1061/(ASCE)0733-9496(2002)128:2(152)
4. Deborde, M., & Von Gunten, U. R. S. (2008). Reactions of chlorine with inorganic and organic compounds during water treatment - kinetics and mechanisms: a critical review. Water research, 42(1-2), 13-51. https://doi.org/10.1016/j.watres.2007.07.025 DOI: https://doi.org/10.1016/j.watres.2007.07.025
5. Gunnarsdottir, M. J., Gardarsson, S. M., Figueras, M. J., Puigdomènech, C., Juárez, R., Saucedo, G., Arnedo J., Santos J., Monterio S., Avery L., Pagaling E., Allan R., Abel L., Eglitis J., Hambsch B., Hügler M., Rajkovic A., Smigic N., Udovicki B., Albrechtse H., & Hunter, P. (2020). Water safety plan enhancements with improved drinking water quality detection techniques. Science of the total environment, 698, 134185. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2019.134185 DOI: https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2019.134185
6. Gutiérrez-Capitán, M., Brull-Fontserè, M., & Jiménez-Jorquera, C. (2019). Organoleptic analysis of drinking water using an electronic tongue based on electrochemical microsensors. Sensors, 19(6), 1435. https://doi.org/10.3390/s19061435 DOI: https://doi.org/10.3390/s19061435
7. Holcomb, D. A., & Stewart, J. R. (2020). Microbial indicators of fecal pollution: recent progress and challenges in assessing water quality. Current environmental health reports, 7(3), 311-324. https://doi.org/10.1007/s40572-020-00278-1 DOI: https://doi.org/10.1007/s40572-020-00278-1
8. Drinking water. Hygienic requirements for the quality of bottled water. Quality control. SanPiN 2.1.4.1116-02. https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=30175838&pos=4;-106#pos=4;-106
9. Isaev, A., Sadigova, S., Nagiyeva, I., & Bakhtiyarova, S. (2025). Bu assessment of organoleptic and chemical parameters of drinking water. Norwegian Journal of development of the International Science No, 156, 63. https://doi.org/10.5281/zenodo.15397799
10. Jumagulov, A., Nikolayenko, A., & Mirkhashimov, I. (2009). Water quality standards and norms in the Republic of Kazakhstan. The regional environmental center for Central Asia (CAREC), Almaty, KZ. https://www.cawater-info.net/water_quality_in_ca/files/kazakhstan_en.pdf
11. Villaescusa, I., & Bollinger, J. C. (2008). Arsenic in drinking water: sources, occurrence and health effects (a review). Reviews in Environmental Science and Bio/Technology, 7(4), 307-323. https://doi.org/10.1007/s11157-008-9138-7 DOI: https://doi.org/10.1007/s11157-008-9138-7
12. Khan, W. A., Ali, S., & Shah, S. A. (2022). Water pollution: sources and its impact on human health, control and managing. J. Int. Coop. Dev, 5(1), 69. https://doi.org/10.36941/jicd-2022-0005 DOI: https://doi.org/10.36941/jicd-2022-0005
13. Kristanti, R. A., Hadibarata, T., Syafrudin, M., Yılmaz, M., & Abdullah, S. (2022). Microbiological contaminants in drinking water: current status and challenges. Water, Air, & Soil Pollution, 233(8), 299. https://doi.org/10.1007/s11270-022-05698-3 DOI: https://doi.org/10.1007/s11270-022-05698-3
14. Lou, J. C., Lee, W. L., & Han, J. Y. (2007). Influence of alkalinity, hardness and dissolved solids on drinking water taste: a case study of consumer satisfaction. Journal of environmental management, 82(1), 1-12. https://doi.org/10.1016/j.jenvman.2005.11.017 DOI: https://doi.org/10.1016/j.jenvman.2005.11.017
15. Li, P., & Wu, J. (2019). Drinking water quality and public health. Exposure and Health, 11(2), 73-79. https://doi.org/10.1007/s12403-019-00299-8 DOI: https://doi.org/10.1007/s12403-019-00299-8
16. Madhav, S., Ahamad, A., Singh, A. K., Kushawaha, J., Chauhan, J. S., Sharma, S., & Singh, P. (2019). Water pollutants: sources and impact on the environment and human health. Sensors in water pollutants monitoring: role of material, 43-62. https://doi.org/10.1007/978-981-15-0671-0_4 DOI: https://doi.org/10.1007/978-981-15-0671-0_4
17. Moskvichev E. V., Moskvichev A. V., & Shevtsov I. M. (2013). Water chemistry and microbiology: guidelines for laboratory work (laboratory practical training) (Himiya vody i mikrobiologiya: metodicheskie ukazaniya k laboratornym rabotam (laboratornomu praktikumu) in Russian). Ministry of Education and Science of the Russian Federation, Volgograd State University of Architecture and Civil Engineering. https://vgasu.ru/attachments/oi-moskvicheva-01.pdf
18. Manna, A., & Biswas, D. (2023). Assessment of drinking water quality using water quality index: a review. Water conservation science and engineering, 8(1), 6. https://doi.org/10.1007/s41101-023-00185-0 DOI: https://doi.org/10.1007/s41101-023-00185-0
19. Osipenko, V. O., Balakina, M. N., Kucheruk, D. D., & Goncharuk, V. V. (2014). Water purification of nitrates with their deep concentration by the method of electrodialysis. Journal of Water Chemistry and Technology, 36(2), 75-79. https://doi.org/10.3103/S1063455X14020052 DOI: https://doi.org/10.3103/S1063455X14020052
20. Regulation. On approval of the hygienic standards for safety indicators of domestic, drinking, and cultural and household water use (Ob utverzhdenii gigienicheskih normativov pokazatelej bezopasnosti hozyajstvenno-pit'evogo i kul'turno-bytovogo vodopol'zovaniya in Russian) https://adilet.zan.kz/rus/docs/V2200030713
21. Richiardi, L., Pignata, C., Fea, E., Bonetta, S., & Carraro, E. (2023). Are indicator microorganisms predictive of pathogens in water? Water, 15(16), 2964. https://doi.org/10.3390/w15162964 DOI: https://doi.org/10.3390/w15162964
22. Rocha, F. C., Andrade, E. M., & Lopes, F. B. (2015). Water quality index calculated from biological, physical and chemical attributes. Environmental monitoring and assessment, 187(1), 4163. https://doi.org/10.1007/s10661-014-4163-1 DOI: https://doi.org/10.1007/s10661-014-4163-1
23. Wei, H., Qiu, H., Liu, J., Li, W., Zhao, C., & Xu, H. (2025). Evaluation and source identification of water pollution. Ecotoxicology and Environmental Safety, 289, 117499. https://doi.org/10.1016/j.ecoenv.2024.117499 DOI: https://doi.org/10.1016/j.ecoenv.2024.117499
24. Sultangazieva, G. (2024). Study on the level of chemical pollution of water resources in Almaty (Issledovanie urovnya zagryazneniya himicheskimi veshchestvami vodnyh resursov goroda Almaty in Russian). Bulletin of the NAS RK. Series of Chemistry and Technology, 1, 54-69. https://doi.org/10.32014/2024.2518-1491.207 DOI: https://doi.org/10.32014/2024.2518-1491.207
25. Toguzbaeva, K. K., Myrzakhmetova, Sh. K., Niyazbekova, L. Zh. Orakbay, L. S., Zhunistayev, D. D., Seiduanova, L. B., Saylybekova, A. K., Smagulov, A. B., Sumenova, K. A., & Sabirova, G. R. (2014). Hygienic assessment of the impact of the quality of household and drinking water supply on the health of the rural population of the Almaty region (Gigienicheskaya ocenka vliyaniya kachestva hozyajstvenno-pit'evogo vodosnabzheniya na zdorov'e sel'skogo naseleniya Almatinskoj oblasti in Russian). Bulletin of the Kazakh National Medical University, 3-3, 33-38.
26. Veríssimo, M. I., Oliveira, J. A., & Gomes, M. T. S. (2007). Determination of the total hardness in tap water using acoustic wave sensors. Sensors and Actuators B: Chemical, 127(1), 102-106. https://doi.org/10.1016/j.snb.2007.07.006 DOI: https://doi.org/10.1016/j.snb.2007.07.006
27. Wen, X., Chen, F., Lin, Y., Zhu, H., Yuan, F., Kuang, D., Jia, Z., & Yuan, Z. (2020). Microbial indicators and their use for monitoring drinking water quality-A review. Sustainability, 12(6), 2249. https://doi.org/10.3390/su12062249 DOI: https://doi.org/10.3390/su12062249
28. Wollin, K. M., & Dieter, H. H. (2005). Toxicological guidelines for monocyclic nitro-, amino-and aminonitroaromatics, nitramines, and nitrate esters in drinking water. Archives of environmental contamination and toxicology, 49(1), 18-26. https://doi.org/10.1007/s00244-004-0112-2 DOI: https://doi.org/10.1007/s00244-004-0112-2
29. Yuan, T., & Pian, Y. (2023). Hospital wastewater as hotspots for pathogenic microorganisms spread into aquatic environment: A review. Frontiers in Environmental Science, 10, 1091734. https://doi.org/10.3389/fenvs.2022.1091734 DOI: https://doi.org/10.3389/fenvs.2022.1091734
30. Zamora-Ledezma, C., Negrete-Bolagay, D., Figueroa, F., Zamora-Ledezma, E., Ni, M., Alexis, F., Victor, H., & Guerrero, H. (2021). Heavy metal water pollution: a fresh look about hazards, novel and conventional remediation methods. Environmental Technology & Innovation, 22, 01504. https://doi.org/10.1016/j.eti.2021.101504 DOI: https://doi.org/10.1016/j.eti.2021.101504
Жүктеулер
Жарияланды
Журналдың саны
Бөлім
Лицензия
Авторлық құқық (c) 2026 Гульнар Бугубаева, Сандугаш Абилкасова, Мария Сулейменова, Жанат Шаихова, Жамила Алимкулова (Автор)
Бұл жұмыс Creative Commons Attribution-Коммерциялық емес 4.0 халықаралық лицензиясы.
