Зиянды факторлардың салдарынан жұмысшылардың гемокоагуляция жүйесіндегі өзгерістердің корреляциясы
DOI:
https://doi.org/10.32523/b7fwjn50Кілт сөздер:
жұмыс өтілі, байыту фабрикасы, гемокоагуляция жүйесінің көрсеткіштері, улы заттар кешеніАңдатпа
Николаев байыту фабрикасы Шығыс Қазақстан мыс-химиялық комбинатының құрылымдық бірлігі бола отырып, өндірілетін концентраттың сапасы мен сұрыптылығын арттыру мақсатында бос жыныстарды жою арқылы пайдалы қазбаларды механикалық байытуды жүргізеді.
Зерттеудің мақсаты байыту фабрикасының жұмысшыларындағы қанның гемокоагуляция жүйесіне бірқатар өндірістік факторлардың еңбек өтіліне байланысты әсерін зерттеу болып табылды.
Қоршаған ортаның әртүрлі объектілерінің металдармен кеңінен ластануы жұмысшылардың денсаулық көрсеткіштерінің нашарлауымен, жалпы және кәсіптік сырқаттанушылықтың өсуімен қатар жүреді.
Ғылыми әдебиеттерде қорғасын, селен, сурьма және мышьяктың жалпы уытты әсерінің сипатын зерттейтін жұмыстар бар, бірақ сонымен бірге бұл металдардың ерекше әсерінің өзгешелігі және олардың қан гемокоагуляциясы жүйесінің қызметіне әсері зерттелмеген, дегенмен патологиялық процеске осы жүйені реттеуге тікелей қатысы бар органдар мен жүйелер қатысатыны белгілі.
Зерттеулер Шығыс Қазақстан мыс-химия комбинаты емханасының базасында, Николаев байыту фабрикасы жұмысшыларының кәсіби тексерулері жағдайында жүргізілді. Байыту фабрикасының негізгі жұмысшы кәсіптерінің ішінде флотаторлар, реагент еріткіштері, сүзгіштер, ұсатқыштар және қосалқы жұмысшы кәсіптері - моторшылар, аппаратшылар, дәнекерлеушілер, кран жасаушы жұмысын атқаратын жұмыскерлер зерттелді. Жұмыс өтілі 1 жылдан 30 жылға дейін болып келеді.
Байыту фабрикасының тәжірибелі жұмысшыларындағы коагуляциялық гемостазды зерттеу қан коагуляциясы процесінің бірінші, сонымен қатар екінші және үшінші фазаларын сипаттайтын көрсеткіштердің өзгеруін анықтады.
Зерттеудің құндылығы гемокоагуляция жүйесіндегі өзгерістерді ерте анықтау және алдын алу шараларын уақтылы жүргізу, ол жұмысшының ағзасында соматикалық және кәсіптік аурулардың дамуына жол бермейді.
Downloads
Әдебиеттер тізімі
1. Ado, V. A. (2016). Povyshenie chuvstvitel'nosti k soedineniyam mysh'yaka v eksperimente [Increased sensitivity to arsenic compounds in an experiment]. Vestnik dermatologii i venerologii [Bulletin of Dermatology and Venereology] (11), 10–16.
2. Agabaljan, E. A. (2015). Sostoyanie koagulyacii u lic, kontaktiruyushchih s hloroprenom [State of coagulation in persons exposed to chloroprene]. Materialy konferencii molodyh nauchnyh rabotnikov [Materials of the conference of young researchers] (75–76). Moscow.
3. Alferova, E. G. (2015). Izmeneniya koagulyacionnoj sposobnosti krovi pri razlichnoj klinicheskoj professional'noj intoksikacii svincom [Changes in blood coagulation capacity in various clinical forms of occupational lead intoxication]. Trudy Severo-Osetinskogo medicinskogo instituta [Proceedings of the North Ossetian Medical Institute] (27), 21–22.
4. Ali, S., Giurco, D., Arndt, N. (2017). Mineral supply for sustainable development requires resource governance. Nature, 543, 367–372. https://doi.org/10.1038/nature21359 DOI: https://doi.org/10.1038/nature21359
5. Amara, I., Miled, W., Slama, R. B., & Ladhari, N. (2018). Antifouling processes and toxicity effects of antifouling paints on marine environment: A review. Environmental Toxicology and Pharmacology, 57, 115–130. https://doi.org/10.1016/j.etap.2017.12.001 DOI: https://doi.org/10.1016/j.etap.2017.12.001
6. Ataev, M. A., Amangel'dyeva, A. G., Antipova, L. N., & Nazarova, O. B. (2017). Narusheniya adaptacionnyh vozmozhnostej sistemy gemokoagulyacii pri patologii himicheskoj jetiologii [Impairment of adaptive capabilities of the hemocoagulation system in chemical etiology pathology]. Zdravoohranenie Turkmenistana [Healthcare of Turkmenistan], (5), 9–12.
7. Atchabarov, B. A., Ajtbaev, T. H., Beloskurskaja, G. I., & Berdyhozhin, M. T. (2018). Aktual'nye voprosy profpatologii i toksikologii [Topical issues of occupational pathology and toxicology]. Materialy konferencii molodyh uchenyh [Proceedings of the conference of young scientists], (p. 187). Alma-Ata.
8. Birke, M., Reimann, C., Rauch, U., Ladenberger, A., Demetriades, A., Jähne-Klingberg, F., et al. (2017). GEMAS: Cadmium distribution and its sources in agricultural and grazing land soil of Europe. Journal of Geochemical Exploration, 173, 13–30. https://doi.org/10.1016/j.gexplo.2016.11.007 DOI: https://doi.org/10.1016/j.gexplo.2016.11.007
9. Flexer, V., Baspineiro, C. F., & Galli, C. I. (2018). Lithium recovery from brines: A vital raw material for green energies with a potential environmental impact. Science of the Total Environment, 639, 1188–1204. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2018.05.223 DOI: https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2018.05.223
10. Hasanova, K. A., & Rusina, N. V. (2017). Svincovoe porazhenie i sistema svertyvaniya krovi [Lead poisoning and the blood coagulation system]. Trudy Tadzhikskogo medinstituta [Proceedings of the Tajik Medical Institute], 90, 108–113.
11. Jones, E., Qadir, M., Van Vliet, M.T., Smakhtin, V., & Kang, S.M. (2019). The state of desalination and brine production: A global outlook. Science of the Total Environment, 657, 1343–1356. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2018.12.076 DOI: https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2018.12.076
12. Kakhki, F. D., Freeman, S. A., & Mosher, G. A. (2019). Evaluating machine learning performance in predicting injury severity in agribusiness industries. Safety Science, 117, 257–262. https://doi.org/10.1016/j.ssci.2019.04.026 DOI: https://doi.org/10.1016/j.ssci.2019.04.026
13. Kiselev, V.S., Hajrutdinova, A.I., & Zubairov, D. M. (2015). Vzaimodejstvie protrombina s eritrocitami i al'veolyarnymi makrofagami [Interaction of prothrombin with erythrocytes and alveolar macrophages]. Gematologiya i transfuziologiya [Hematology and Transfusiology], (7), 33–36.
14. Kozlovskaja, L.V., Nikolaev, A.Ju. (1984). Uchebnoe posobie po klinicheskim laboratornym metodam issledovanij [Textbook on clinical laboratory research methods], М.: 287.
15. Koldaev, R. A., Kuznik, B. I., & Havinson, V. H. (2016). Vliyanie osnovnyh polipeptidov plazmy na process svertyvaniya krovi i fibrinoliza [Effect of basic plasma polypeptides on blood coagulation and fibrinolysis]. Gematologiya i transfuziologiya [Hematology and Transfusiology], (6), 29–33.
16. Kost, E.A. (1975). Spravochnik po klinicheskim metodam issledovanija [Handbook of Clinical research methods], М.: 382.
17. Ljubina, A.Ja., Il'icheva, L.P., Katasonova, T.V., Petrosova, S.A. (1984). Klinicheskie laboratornye issledovanija [Clinical laboratory tests], М.: 286.
18. Mamyrbaev, A. A., et al. (2019). Gigiena truda i profzabolevanij v himicheskoj promyshlennosti Kazahstana [Occupational hygiene and diseases in the chemical industry of Kazakhstan]. Alma-Ata: NII kraevoj patologii. [Alma-Ata: Research Institute of Regional Pathology].
19. Men'shikov, B.V. (1984). Laboratornye issledovanija v klinike [Laboratory tests at the clinic], М.: 364.
20. Novosel'ceva, T. V. (2015). Mehanizm izmenenij svertyvaniya krovi i fibrinoliza pri ostroj i hronicheskoj intoksikacii [Mechanisms of changes in blood coagulation and fibrinolysis in acute and chronic intoxication]. Fiziologicheskij zhurnal [Physiological Journal], 26(5), 646–650.
21. Shkljar, A. S. (2019). Sostoyanie gemokoagulyacii i fibrinoliza u kontaktiruyushchih s ftoridami [State of hemocoagulation and fibrinolysis in persons exposed to fluorides]. Vrachebnoe delo [Medical business], (8), 106–107.
22. Shukaeva, V. I., & Mursalimov, Je. M. (2018). Izmenenie otdel'nyh pokazatelej gemostaza i lipidnogo obmena u gornorabochih s pnevmokoniozom [Changes in hemostasis and lipid metabolism indicators in miners with pneumoconiosis]. Zdravoohranenie Kazahstana [Health care of Kazakhstan], (6), 55–57.
23. Spahn, D. R., Bouillon, B., Cerny, V., et al. (2019). The European guideline on management of major bleeding and coagulopathy following trauma: Fifth edition. Critical Care, 23, 98. https://doi.org/10.1186/s13054-019-2347-3 DOI: https://doi.org/10.1186/s13054-019-2347-3
24. Sun, Y., Iris, K. M., Tsang, D. C., Cao, X., Lin, D., Wang, L., et al. (2019). Multifunctional iron-biochar composites for the removal of potentially toxic elements. Environment International, 124, 521–532. https://doi.org/10.1016/j.envint.2019.01.047 DOI: https://doi.org/10.1016/j.envint.2019.01.047
25. Terpos, E., Ntanasis-Stathopoulos, I., Elalamy, I., Kastritis, E., Sergentanis, T. N., Politou, M., et al. (2020). Hematological findings and complications of COVID-19. American Journal of Hematology, 95(7), 834–847. https://doi.org/10.1002/ajh.25829 DOI: https://doi.org/10.1002/ajh.25829
26. To, K. K. W., Tsang, O. T. Y., Leung, W. S., Tam, A. R., Wu, T. C., Lung, D. C., et al. (2020). Temporal profiles of viral load and antibody responses during SARS-CoV-2 infection. The Lancet Infectious Diseases, 20(5), 565–574. https://doi.org/10.1016/S1473-3099(20)30196-1 DOI: https://doi.org/10.1016/S1473-3099(20)30196-1
27. Villani, V., Pini, F., Leali, F., & Secchi, C. (2018). Survey on human–robot collaboration in industrial settings. Mechatronics, 55, 248–266. https://doi.org/10.1016/j.mechatronics.2018.02.009 DOI: https://doi.org/10.1016/j.mechatronics.2018.02.009
28. Zhao, S., Pudasainee, D., Duan, Y., Gupta, R., Liu, M., & Lu, J. (2019). Mercury in coal combustion: Review. Progress in Energy and Combustion Science, 73, 26–64. https://doi.org/10.1016/j.pecs.2019.02.001 DOI: https://doi.org/10.1016/j.pecs.2019.02.001
Жүктеулер
Жарияланды
Журналдың саны
Бөлім
Лицензия
Авторлық құқық (c) 2025 Гульфат Калелова, Кульзипа Дакиева, Светлана Гармашова , Валерий Седелев, Роза Бейсембаева, Анатолий Цыганов, Анатолий Чурсин, Галия Салыкбаева (Автор)
Бұл жұмыс Creative Commons Attribution-Коммерциялық емес 4.0 халықаралық лицензиясы.
